گریس ها و روانکار ها(Grease)
در محیطهای عملیاتی سنگین مانند پالایشگاهها، سکوهای نفتی و واحدهای پتروشیمی، تجهیزات مکانیکی (مانند پمپها، کمپرسورها، شیرآلات و رولینگ برینگها) تحت تأثیر عوامل مخربی نظیر دماهای بسیار بالا/پایین، فشارهای نامتعارف و محیطهای خورنده قرار دارند.
استفاده از روانکارهای نامناسب نه تنها باعث اصطکاک و سایش میشود، بلکه میتواند منجر به توقف ناگهانی تولید (Unplanned Shutdown)، افزایش هزینههای تعمیرات و در نهایت بروز حوادث ایمنی شود. سیستمهای روانکاری ما، با ایجاد یک لایه محافظتی پایدار، عمر مفید قطعات را به حداکثر میرسانند.
تفاوت اصلی روغن (Oil)در برابر گریس(Grease)
روانکارها (روغنها): دارای ویسکوزیته پایینتر و قابلیت حرکت سریع هستند. برای سیستمهایی که نیاز به گردش مداوم و خنککاری (Cooling) دارند (مانند سیستمهای هیدرولیک یا گیربکسهای بزرگ) استفاده میشوند.
گریسها: نوعی روغن غلیظ شده هستند که با افزودن یک افزودنی صابونی (Thickener) ساخته میشوند. گریسها در محل تماس باقی میمانند و برای قطعاتی که نیاز به روانکاری مداوم ندارند یا در معرض نشت روغن هستند (مانند بیرینگهای باز یا قطعاتی که در معرض آب و گرد و غبار هستند) ایدهآل هستند.
دستهبندی بر اساس کاربرد در صنایع نفت و گاز
الف) روانکارهای با مقاومت حرارتی بالا (High-Temperature Lubricants)
- کاربرد: توربینها، کمپرسورها و قطعاتی که در نزدیکی کوره یا فرآیندهای اکسیداسیون هستند.
- ویژگی: جلوگیری از تبخیر یا اکسیداسیون روغن در دماهای بالا.
ب) گریسهای ضد آب و مقاوم در برابر شستشو (Water-Resistant Greases)
- کاربرد: تجهیزات دریایی (Offshore)، پمپهای زیرآبی و شیرآلات در محیطهای با رطوبت بسیار بالا.
- ویژگی: جلوگیری از ورود آب به داخل بیرینگ و جلوگیری از زنگزدگی (Corrosion Inhibition).
ج) روانکارهای فشار بالا (EP – Extreme Pressure)
- کاربرد: چرخدندههای سنگین، شفتهای تحت بارگذاری زیاد و سیستمهای مکانیکی با ضربه (Shock Load).
- ویژگی: داشتن افزودنیهای شیمیایی که در فشار بالا، لایه روغن را نمیشکنند و مانع تماس فلز با فلز میشوند.
د) روانکارهای خورنده و شیمیایی (Chemical Resistant)
- کاربرد: تجهیزات در تماس با مواد شیمیایی، اسیدها یا فرآوردههای نفتی خاص.
- ویژگی: پایداری ساختاری در برابر تخریب شیمیایی.
پارامترهای مهندسی
شاخص ویسکوزیته (Viscosity Index – VI): پایداری روغن در تغییرات دما.
عدد باز (Base Number – BN): مخصوص روغنهای اسیدی که در محیطهای خورنده استفاده میشوند.
نقطه ریزش (Pour Point): برای عملیات در محیطهای بسیار سرد (مانند مناطق قطبی یا خطوط لوله در ارتفاعات).
نقطه اشتعال (Flash Point): برای ایمنی در محیطهای دارای خطر آتشسوزی.
سازگاری با مواد آببندی (Seal Compatibility): اطمینان از اینکه روانکار باعث باد کردن یا خشک شدن واشرها و O-ringها نمیشود.
